Chú giải chi tiết

Pháp cú nầy Phật dạy tại tinh xá Kỳ Viên, có liên quan đến Tôn giả Xá lợi phất. Theo truyện tích, Tôn giả Xá lợi phất nhờ nghe bài kệ đầu tiên của thầy Ác Bệ, mà được chứng quả Tu đà hoàn. Từ đó, Tôn giả Xá lợi Phất luôn hướng lòng cung kính lễ lạy thầy Ác bệ. Các thầy Tỳ kheo khác thấy thế mới bàn tán: -Tôn giả Xá lợi Phất theo tà đạo, mỗi ngày đều lễ tứ phương. Sau đó, họ đến bạch Phật và Phật hỏi Ngài Xá lợi phất có phải như thế không? Ngài Xá lợi phất trả lời: việc đó có hay không, chắc đức Thế Tôn sẽ hiểu rõ con. Nhân đó, Phật bảo các thầy Tỳ kheo: - “Xá lợi phất không hề kính lễ phương hướng. Chỉ vì kính lễ Tôn giả Ác Bệ, người đầu tiên mà Xá lợi phất nghe pháp nên mới làm thế. Một vị Sa môn kính trọng người dạy pháp như người Bà la môn kính thờ lửa thiêng”. (Hết phần lược dẫn cốt chuyện). Chủ yếu của pháp cú nầy Phật nhấn mạnh về vấn đề trọng pháp. Giáo pháp Phật dạy nhằm mục đích đưa con người đến chỗ giác ngộ giải thoát hoàn toàn. Nghĩa là không còn phải chịu trầm luân sanh tử khổ ải nữa. Đức Phật tuy có tùy cơ thuyết pháp, nhưng tựu trung, Ngài cũng chỉ muốn nhắm thẳng vào mục đích chính đó thôi. Với một nền giáo pháp thậm thâm vi diệu như thế, vậy mà trong khi nghe, chúng ta lại thờ ơ khinh thường, thì thật là mang tội rất lớn. Có cung kính tôn trọng pháp, thì ta mới chịu khó lắng nghe. Ở đây, ta thấy, Phật so sánh hai vấn đề quan trọng: “lòng cung kính nghe pháp như đạo Bà la môn cung kính thờ Thần lửa”. Việc thờ lửa đối với đạo Bà la môn thật tối ư quan trọng. Cũng thế, khi nghe pháp muốn lãnh hội ý nghĩa quan trọng của bài pháp thoại, thì ta phải hết lòng chú ý thành khẩn lắng nghe. Có thế, thì việc nghe pháp của ta mới không luống uổng vô bổ vậy. Chuyện lược dẫn trên, Ngài Xá lợi phất chỉ vì tôn trọng pháp và tôn kính người nói pháp, mà gây ra trong chúng có sự bất bình hiểu lầm. Bởi vì, Ngài Xá lợi phất mỗi khi nghĩ đến thâm ân sâu nặng của thầy Ác Bệ nói bài kệ cho Ngài nghe, nhờ đó mà Ngài được ngộ đạo và chứng quả Tu đà hoàn. Cho nên, Ngài hướng lòng về thầy ác Bệ để đảnh lễ. Đó là biểu lộ tấm lòng nhớ ơn người thầy đầu tiên đã đưa mình đến với đạo giải thoát. Ấy thế mà, người ta không hiểu được tấm lòng biết ân cao cả đó, lại còn sanh tâm chế nhạo chê cười. Điều nầy, ngẫm kỹ lại thời nào cũng có. Vì thiếu hiểu, nên dễ gây ra sự ngộ nhận và từ đó làm tổn thương gây ra mối bất hòa trong tình huynh đệ thầy trò với nhau. Xin mọi người hãy chú ý lời Phật dạy trong pháp cú nói trên và câu chuyện dẫn chứng để tránh việc hiểu lầm đáng tiếc có thể xảy ra không hay!