ไม่ว่าในบ้านหรือในป่า ในที่ลุ่มหรือที่ดอน พระอรหันต์ทั้งหลายอยู่ในที่ใด ที่นั้นย่อมเป็นสถานที่น่ารื่นรมย์
ไม่ว่าจะเป็นหมู่บ้าน ป่าไม้ ที่ลุ่ม หรือที่ดอน ที่ใดมีพระอรหันต์พำนักอยู่ ที่นั่นย่อมเป็นสถานที่อันน่ารื่นรมย์
คำอธิบายเชิงลึก
คาถานี้เกี่ยวข้องกับพระเรวตะ น้องชายคนสุดท้องของพระสารีบุตร ท่านถูกจัดงานแต่งงานตั้งแต่อายุเจ็ดขวบ แต่เมื่อท่านเห็นหญิงชราวัย 120 ปีในงานแต่งงานของท่าน ท่านก็ตระหนักถึงความทุกข์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ของความแก่ชราและสังขารที่ร่วงโรย ท่านหนีจากงานแต่งงานเพื่อไปบวชและในที่สุดก็บรรลุอรหัตผล โดยเลือกที่จะอาศัยอยู่ในป่าไม้ตะเคียนที่มีหนามและยากลำบาก เมื่อภิกษุรูปอื่นๆ วิจารณ์สภาพความเป็นอยู่ของท่าน พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่าผู้รู้แจ้งย่อมพบความสงบสุขที่แท้จริงได้ในทุกที่ ในขณะที่ผู้เริ่มต้นปฏิบัติธรรมมักจะแสวงหาสถานที่ที่เงียบสงบและปลีกวิเวกเพื่อทำจิตใจให้สงบ แต่ผู้ที่ทำลายกิเลสจนหมดสิ้นแล้วจะมีความสงบสุขอยู่ภายในตนเอง ในโลกที่วุ่นวายและเสียงดังในปัจจุบัน เรื่องนี้สอนเราว่าความสุขสูงสุดนั้นขึ้นอยู่กับความบริสุทธิ์ของจิตใจ ไม่ใช่สภาพแวดล้อมภายนอก
คาถาที่ 98 จากพระอรหันตวรรคสอนว่า ไม่ว่าพระอรหันต์จะอยู่ที่ใด ไม่ว่าจะเป็นบ้าน ป่า ที่ลุ่ม หรือที่ดอน สถานที่นั้นย่อมเป็นที่น่ารื่นรมย์เสมอ
เรื่องราวของพระเรวตะแสดงให้เห็นว่า แม้ในสถานที่ที่ดูเหมือนไม่สะดวกสบาย เช่น ป่าไม้ตะเคียนที่มีหนาม พระอรหันต์ก็ยังคงพบความสงบสุขได้ เพราะท่านได้ทำลายกิเลสทั้งปวงแล้ว ความสุขของพระอรหันต์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมภายนอก แต่มาจากความบริสุทธิ์ของจิตใจที่อยู่ภายใน
สิ่งนี้เตือนใจเราว่า ความสงบสุขที่แท้จริงนั้นอยู่ที่ใจของเราเอง ไม่ใช่การแสวงหาสถานที่ที่สมบูรณ์แบบภายนอก คุณคิดว่าความบริสุทธิ์ของจิตใจส่งผลต่อความสุขในชีวิตประจำวันของคุณอย่างไร?