คำอธิบายเชิงลึก

พระคาถานี้พระพุทธเจ้าตรัสที่วัด竹林 เกี่ยวกับเปรตหัวหมู ตามเรื่องเล่า วันหนึ่งพระโมคคัลลานะและพระลักษณะกำลังลงจากภูเขาคิชฌกูฏ ณ ที่แห่งหนึ่ง พระโมคคัลลานะยิ้ม พระลักษณะถามถึงเหตุ แต่ท่านบอกจะกล่าวเมื่อถึงที่ประทับของพระผู้มีพระภาค หลังจากบิณฑบาตทั้งสองกลับมาวัด竹林 กราบทูลพระพุทธเจ้า แล้วพระลักษณะจึงถามถึงสาเหตุที่ยิ้ม พระโมคคัลลานะทูลว่าได้เห็นเปรตรูปหนึ่งโตประมาณโยชน์ มีหัวเป็นหมู ปากมีหางยาวเต็มไปด้วยตัวหนอน น่ากลัวยิ่งนัก พระพุทธเจ้าตรัสยืนยันว่าเคยเห็นขณะประทับใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ แต่ไม่ตรัสแก่ใครเพราะเกรงจะไม่เชื่อ บัดนี้พระโมคคัลลานะเห็นแล้วจึงตรัส แล้วทรงเล่าอดีตของเปรตนั้นว่า ในสมัยพระกัสสปพุทธเจ้า มีพี่น้องสองรูปอยู่ร่วมกันในวัด รูปพี่อายุ 60 รูปน้องอายุ 59 ต่างก็ปรองดองกันดี วันหนึ่งมีพระธรรมกถึกจาริกมาถึง หลังจากฟังธรรมแล้วทั้งสองรูปก็ต้อนรับเป็นอย่างดีและนิมนต์ให้อยู่แสดงธรรมต่อไป วันรุ่งขึ้นพาพระกถึกเข้าไปบิณฑบาตในหมู่บ้าน ต่อมาเมื่อทั้งสองรูปไม่อยู่ พระกถึกบอกชาวบ้านว่าสองรูปนั้นไม่สามัคคีกันจึงไม่ออกบิณฑบาต ชาวบ้านไม่เชื่อ แต่ความจริงแล้วสองรูปนั้นต่างก็โกรธแค้นกันเพราะเหตุแห่งพระกถึก แต่ละรูปคิดว่ารูปอื่นพูดให้ร้ายและสั่งห้ามไม่ให้พระกถึกเกี่ยวข้อง ต่อมานานเข้าก็มาพบกันอีกวัดหนึ่ง และพักห้องเดียวกัน จึงได้ปรับความเข้าใจกัน รู้ว่าถูกพระกถึกยุยงให้แตกกันเพราะต้องการยึดวัด ทั้งสองจึงกลับไปวัดเดิม เปิดโปงแผนการและขับไล่พระกถึกนั้นออกไป หลังจากตายพระกถึกก็ตกนรกอเวจี ออกจากนรกแล้วมาเป็นเปรตทุขเวทนาอย่างนี้ หลังจากทรงเล่าจบแล้ว พระพุทธเจ้าตรัสสอนว่า "ภิกษุทั้งหลาย สมณะพึงมีกาย วาจา ใจ อ่อนโยน" ด้วยเหตุดังนั้นจึงตรัสพระคาถานี้