คำอธิบายเชิงลึก

พระพุทธองค์ทรงแสดงพระธรรมบทนี้ ณ พระวิหารเชตวัน เกี่ยวกับพระจุลสารีบุตร วันหนึ่งในขณะที่ท่านกำลังดูแลคนป่วย ท่านได้รับอาหารคุณภาพดี เมื่อพบพระเถระรูปหนึ่งกำลังออกบิณฑบาต ท่านจึงเสนอแบ่งอาหารนั้นให้ด้วยความเคารพ แต่พระเถระรูปนั้นกลับนิ่งเฉยและเดินจากไปโดยไม่ตอบรับหรือกล่าวอะไร เมื่อภิกษุรูปอื่นกราบทูลเรื่องนี้ พระพุทธองค์ทรงสอนว่า 'บุคคลใดไม่มีความละอาย กล้าหน้าด้าน และไร้มารยาท ย่อมใช้ชีวิตได้ง่าย แต่บุคคลใดซื่อสัตย์และเกรงกลัวต่อความผิดพลาดแม้เพียงเล็กน้อย ย่อมต้องใช้ชีวิตอย่างระมัดระวัง' พระธรรมบทนี้เปรียบเทียบการดำเนินชีวิตสองรูปแบบ คือชีวิตที่ขาดความละอายและเต็มไปด้วยความโอหัง ซึ่งพระพุทธองค์ทรงระบุว่า 'ง่าย' เพราะไม่ต้องอาศัยการขัดเกลาตนเอง กับชีวิตที่เต็มไปด้วยความถ่อมตนและความบริสุทธิ์ซึ่งเป็นสิ่งที่ 'ทำได้ยาก' การแสดงออกของพระเถระในเรื่องที่เพิกเฉยต่อความปรารถนาดีของผู้อื่นโดยไม่แสดงมารยาททางสังคม ถือเป็นตัวอย่างของคนขาดความเคารพและความสำรวม ความสูงส่งที่แท้จริงนั้นอยู่ที่ความอดทน การมีสติ และความอ่อนน้อมถ่อมตน ซึ่งเป็นสิ่งที่ชีวิตที่ 'ง่าย' ไม่มี