คำอธิบายเชิงลึก

พระธรรมบทนี้ตรัสที่พระเชตวันมหาวิหารเกี่ยวกับพระเถระรูปหนึ่งผู้บรรลุอนาคามิผล เมื่อถูกศิษย์ถามถึงคุณธรรมที่บรรลุ ท่านเลือกที่จะนิ่งเฉยด้วยความถ่อมตน พระพุทธองค์จึงทรงอธิบายให้เหล่าศิษย์เข้าใจถึงสภาวะจิตของท่านและชี้ให้เห็นว่า ผู้ปฏิบัติธรรมที่แท้จริงย่อมไม่โอ้อวดความสำเร็จของตน 'ธรรมที่ปราศจากถ้อยคำ' ในที่นี้หมายถึงสภาวะนิพพานที่พ้นจากสมมติบัญญัติทั้งปวง การยึดติดในคำว่า 'บรรลุ' ยังถือเป็นอาการของตัวตนที่ยังไม่ดับสิ้น คำว่า 'ผู้ทวนกระแส' หมายถึงผู้ที่ละจากกามคุณทั้งห้าและมุ่งมั่นสู่การดับทุกข์อย่างสิ้นเชิง ไม่หวนกลับไปสู่กระแสแห่งความหลงผิดในโลกีย์อีก