คำอธิบายเชิงลึก

พระพุทธองค์ทรงแสดงพระคาถานี้ ณ พระวิหารเชตวัน ปรารภพระปิโลติกเถระ อดีตขอทานสวมเสื้อผ้าขาดรุ่งริ่งที่ได้รับการบวชจากพระอานนท์ วันหนึ่งเมื่อท่านกลับไปยังต้นไม้ที่เคยทิ้งเสื้อผ้าเก่าไว้ ท่านได้พิจารณาว่า 'จะแสวงหาสิ่งที่สูญเสียไปแล้วทำไม? มีประโยชน์อันใด?' ด้วยการเจริญวิปัสสนาอย่างลึกซึ้งนี้ ท่านจึงบรรลุอรหัตผล พระพุทธองค์ทรงรับรองการบรรลุธรรมของท่าน พร้อมชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการทำสมาธิวิปัสสนา การปฏิบัติธรรมที่ขาดการพิจารณาก็เหมือนการทำอาหารที่ขาดเกลือ พระคาถานี้ยังเน้นถึงธรรมฝ่ายดี 2 ประการ คือ หิริ (ความละอายต่อบาป) และโอตตัปปะ (ความเกรงกลัวต่อผลของบาป) ซึ่งทำให้มนุษย์ต่างจากสัตว์ โดยช่วยป้องกันพฤติกรรมที่ไร้ยางอาย ผู้ที่มีมโนธรรมย่อมหยุดยั้งอกุศลวิตกก่อนที่จะกลายเป็นการกระทำที่เบียดเบียนผู้อื่น เป็นการหลีกเลี่ยงความทุกข์ ดุจม้าชั้นดีที่หลบหลีกแส้