คำอธิบายเชิงลึก

ความดีและความชั่วเป็นสิ่งที่ตรงข้ามกัน ซึ่งล้วนเกิดจากจิตใจ ตามหลักจิตวิทยาทางพระพุทธศาสนา (คัมภีร์อภิธรรม/วิญญาณวาท) อกุศลเจตสิกในปุถุชนมักมีมากกว่ากุศลเจตสิก ส่งผลให้สังคมมนุษย์มักเกิดความขัดแย้งอยู่เสมอ การกระทำถูกขับเคลื่อนด้วยจิตที่มักคิดคำนวณถึงผลประโยชน์ส่วนตน จึงเอนเอียงไปทางอกุศลได้ง่าย ซึ่งนำไปสู่การกระทำทางกายและวาจาที่สร้างความเดือดร้อน การทำดีนั้นยากลำบากเหมือนการปีนขึ้นภูเขาสูงชัน ส่วนการทำชั่วนั้นง่ายดายเหมือนการลื่นไถลลงจากเขา ด้วยเหตุที่การทำดีต้องใช้ความพยายามอย่างมาก พระพุทธองค์จึงทรงสอนให้รีบเร่งทำความดี เมื่อปล่อยให้จิตว่างเว้นจากการทำกุศล จิตจะไหลไปสู่อกุศลได้ง่าย การให้จิตจดจ่ออยู่กับกุศลกรรมหรือการเจริญสติจะช่วยป้องกันไม่ให้ความชั่วเกิดขึ้น นอกจากนี้ การทำความดีควรทำด้วยความเบิกบาน ผู้เสียสละที่แท้จริงย่อมทำงานด้วยใจที่บริสุทธิ์และกว้างขวาง ไม่ยึดติดในอัตตาหรือหวั่นไหวต่อปฏิกิริยาของผู้อื่น แม้เพียงความดีเล็กน้อย เมื่อสะสมไปเรื่อยๆ ก็สามารถเติมเต็มโลกนี้ด้วยความเมตตาได้ ดั่งหยดน้ำที่ทีละหยดก็สามารถเติมภาชนะให้เต็มได้ หากมนุษยชาติหมั่นเพาะปลูกความดีที่ปราศจากความเห็นแก่ตัวนี้ ความทุกข์ในโลกย่อมลดน้อยลงอย่างแน่นอน