คำอธิบายเชิงลึก

อนิจจัง (ความไม่เที่ยง) เป็นสัจธรรมพื้นฐานในพระพุทธศาสนา ไม่มีปรากฏการณ์ใดในจักรวาลที่หลุดพ้นจากวงจรของการเกิดขึ้นและดับไป สสารทางวัตถุล้วนต้องผ่านการก่อตัว ตั้งอยู่ เสื่อมสลาย และว่างเปล่า มนุษย์ต้องประสบกับการเกิด แก่ เจ็บ และตาย ความไม่เที่ยงมี ๓ ประการ คือ สภาพแวดล้อม ร่างกาย และจิตใจ พระพุทธองค์ทรงย้ำเตือนเรื่องนี้เสมอเพื่อให้ผู้ปฏิบัติมีความตื่นตัว ผู้มีอินทรีย์แก่กล้าสามารถตระหนักถึงความไม่เที่ยงได้เพียงแค่เห็นใบไม้ร่วงและแสวงหาการหลุดพ้นในทันที ในทางกลับกัน ผู้ที่ถูกบดบังด้วยกรรมหนักย่อมไม่ตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ พระพุทธองค์ทรงสอนให้เราพิจารณาความไม่เที่ยงของโลก ร่างกาย และจิตใจอยู่เสมอ เพื่อละความยึดติดและหลุดพ้นจากวัฏสงสาร เมื่อพิจารณาความไม่เที่ยงอย่างลึกซึ้ง เราจะเริ่มรับรู้ถึงสิ่งที่ไม่แปรเปลี่ยน นั่นคือสภาวะที่ตื่นรู้ตามความเป็นจริงของเรา ดังนั้น การมีชีวิตอยู่เพียงวันเดียวโดยตระหนักถึงการเกิดขึ้นและดับไปของสรรพสิ่ง ย่อมมีคุณค่ามหาศาลกว่าการมีชีวิตอยู่ร้อยปีในความมืดบอด การเห็นสัจธรรมแห่งความไม่เที่ยงคือการเห็นธรรม ซึ่งนำไปสู่การประจักษ์แจ้งในสภาวะแห่ง 'อมตะ'