คำอธิบายเชิงลึก

ในอดีตกาล ศิษย์ผู้มีปัญญาย่อมแสดงความเคารพและกตัญญูอย่างยิ่งต่อกัลยาณมิตรที่คอยชี้ข้อบกพร่องของตน แทนที่จะแสดงความขุ่นเคืองใจ กลับน้อมรับด้วยความซาบซึ้ง หากผู้ประพฤติธรรมในลัทธิอื่นยังทำได้ถึงเพียงนี้ ไฉนเลยพวกเราที่เป็นพุทธบริษัท โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้สละทางโลกบวชเป็นพระภิกษุ จะไม่กระทำตาม พระพุทธองค์ทรงสอนว่า การจะบรรลุความสุขอันไพศาลได้นั้น ต้องประกอบด้วยการรู้แจ้งเพื่อตนเองและเพื่อผู้อื่น การจะรู้แจ้งตนเองได้ต้องเริ่มจากการเห็นโทษของตนก่อน เปรียบเหมือนใบหน้าเลอะเขม่าดำ หากไม่มีผู้อื่นช่วยชี้บอก ย่อมไม่มีวันรู้ตัว มนุษย์เราไม่มีใครสมบูรณ์พร้อม จิตใจมีทั้งฝ่ายกุศลและอกุศลปะปนกัน การทำผิดพลาดจึงเป็นเรื่องธรรมดา การได้พบครูบาอาจารย์หรือเพื่อนร่วมทางที่ดีที่คอยตักเตือนจึงเป็นบุญอันประเสริฐยิ่ง พระพุทธองค์จึงตรัสสอนให้เราคบหาพระพุทธเจ้า พระสงฆ์ หรือกัลยาณมิตรที่คอยชี้ทางผิดและตักเตือนในสิ่งที่ไม่สมบูรณ์ เพราะพวกเขาปรารถนาดีอยากเห็นเราเป็นคนดี มีประโยชน์ต่อพระศาสนาและสังคม ผู้ที่ชี้ข้อบกพร่องของเราด้วยจิตเมตตาคือมิตรแท้ มิใช่ผู้มีอคติ หากเป็นผู้มีอคติการตักเตือนย่อมมิได้เป็นไปเพื่อการสร้างสรรค์ ซึ่งเราควรวางตัวห่างๆ อย่างสุภาพ เมื่อมีผู้รู้ชี้โทษ เราควรน้อมรับด้วยความยินดีและเร่งแก้ไข จิตวิญญาณแห่งการสำนึกและขอขมาโทษเป็นสิ่งสูงส่งในทางพระพุทธศาสนา พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบผู้ชี้โทษเสมือนผู้ชี้ขุมทรัพย์อันมีค่า มิตรร่วมทางที่ดีย่อมนำพาเราไปพบบารมีและขุมทรัพย์ภายใน คือจิตที่บริสุทธิ์อันถูกบดบังด้วยอวิชชามานานแสนนาน สรุปแล้ว เราต้องระลึกถึงพระคุณของผู้ชี้ข้อบกพร่องของเราอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเรื่องเล็กหรือเรื่องใหญ่ และควรเข้าใกล้พระภิกษุสงฆ์และกัลยาณมิตรผู้ทรงศีลทรงธรรม เพื่อเรียนรู้และเปิดขุมทรัพย์อันประเสริฐในตัวเราที่ถูกฝังลึกอยู่ใต้โคลนตมแห่งอวิชชาและกิเลสทั้งหลาย