คำอธิบายเชิงลึก

พระพุทธองค์ทรงให้ภาพเปรียบเทียบที่ชัดเจนว่า การถูกหลอกด้วยจิตของตนเองนั้นง่ายดายเพียงใด เมื่อผู้ปฏิบัติยังไม่สามารถฝึกจิตหรือควบคุมอินทรีย์ทั้งหกได้ การสัมผัสกับโลกภายนอกย่อมทำให้จิตกระสับกระส่าย เปรียบเหมือนการโยนปลาขึ้นไปบนบกที่แห้งแล้ง มันจะไม่ดิ้นทุรนทุรายได้อย่างไร? ปลาต้องอาศัยน้ำเพื่อดำรงชีวิต หากถูกโยนลงบนพื้นดินแห้ง มันย่อมต้องตาย ในทำนองเดียวกัน หากผู้ปฏิบัติไม่สามารถควบคุมจิตของตนได้ พวกเขาก็ไม่อาจหนีพ้นจากการรังควานของมาร (กิเลสเครื่องร้อยรัด) ได้ ดังนั้น เพื่อให้พ้นจากเขตแดนของมาร จะต้องใช้ "ลูกศรแห่งปัญญา" และ "คันธนูแห่งสมาธิ" มิฉะนั้น พวกเขาจะต้องสูญสิ้นชีวิตทางจิตวิญญาณ เฉกเช่นปลาที่กำลังจะตายดิ้นทุรนทุรายอยู่บนชายฝั่ง