คำอธิบายเชิงลึก

สองบทกถานี้ พระพุทธเจ้าทรงสอนที่วัดเชตวัน เกี่ยวกับภิกษุลาคุนตคภัททิยะ เรื่องเล่าว่า ในครั้งหนึ่งพระพุทธองค์ประทับอยู่ที่วัดเชตวัน ขณะที่ภิกษุบางรูปมานมัสการ หลังจากกราบไหว้แล้ว พวกเขานั่งเคารพอยู่ข้าง ๆ ขณะนั้น ภิกษุลาคุนตคภัททิยะเดินผ่านมา พระพุทธองค์ทรงทราบจิตของภิกษุเหล่านั้น จึงทรงชี้ไปที่ภิกษุลาคุนตคและตรัสกับภิกษุทั้งหลายว่า “จงดูท่านนั้น! ภิกษุผู้นั้นได้ฆ่าพ่อแม่และพ้นทุกข์แล้ว” ภิกษุเหล่านั้นตกตะลึงและถามว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงหมายความว่าอย่างไร?” พระพุทธเจ้าจึงอธิบายความหมายด้วยสองบทกถานี้ หลังจากฟังแล้ว ภิกษุเหล่านั้นได้บรรลุพระอรหันต์ แก่นสำคัญของบทกถาคือ ผู้ประพฤติธรรมเพื่อการหลุดพ้นต้องละความไม่รู้และตัณหา เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นแรงผลักดันให้สัตว์สร้างกรรมและเวียนเกิดในวัฏจักรแห่งทุกข์ พระพุทธเจ้าทรงสอนให้ “ทำลายสองสายวงศ์พราหมณ์” หมายถึงละความเห็นผิดสุดโต่งสองอย่าง คือ “ทฤษฎีชั่วนิรันดร์” ที่เชื่อว่ามีจิตวิญญาณเป็นอมตะ และ “ทฤษฎีดับสิ้น” ที่เชื่อว่าหลังความตายสูญสิ้นหมดสิ้น “ทำลายอาณาจักร” หมายถึงละการยึดมั่นในสิบสองประสาทสัมผัส ทั้งหกอายและหกวัตถุ “ข้าราชบริพาร” หมายถึงความสุขทางโลก “มุ่งสู่พราหมณ์ผู้พ้นทุกข์” หมายถึงพระอรหันต์ “ทำลายเสือแห่งความสงสัย” หมายถึงขจัดความสงสัยในห้าอุปสรรคจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ความสงสัยขัดขวางความเชื่อมั่นในความจริง แม้เรื่องจะดูง่าย แต่การปฏิบัติจริงยากมาก