คำอธิบายเชิงลึก

ผู้ประมาทคือผู้ที่จิตใจวิ่งออกไปสู่ภายนอกอยู่เสมอ จนกลายเป็นทาสของอารมณ์โลก เพื่อให้เข้าถึงสภาวะที่แท้จริง เราต้องมองเข้าไปข้างใน ดังที่ครูบาอาจารย์สายกรรมฐานโบราณได้สอนไว้ว่า หน้าที่หลักของผู้ปฏิบัติคือการดูจิตตนเอง ไม่ใช่การแสวงหาจากภายนอก มีเพียงการสังเกตตนเองอย่างลึกซึ้งเท่านั้นที่เราจะสามารถรับรู้และชำระล้างความคิดฟุ้งซ่านได้ ในการหยั่งรู้ทางวิปัสสนาที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ภาพลวงตาเหล่านี้จะถูกมองเห็นว่าเป็นความว่างเปล่าโดยธรรมชาติ เมื่อเราจ้องมองสิ่งเหล่านี้โดยตรง มันก็จะหายไป เฉกเช่นเดียวกับจิตที่ว้าวุ่นซึ่งจะสงบลงในทันทีที่มีผู้พยายามค้นหาต้นตอของมัน ห้วงน้ำแห่งกิเลสอาสวะพร้อมที่จะทำให้เราจมดิ่งลงเสมอหากเราลดเกราะป้องกัน ด้วยเหตุนี้ พระพุทธองค์จึงทรงตักเตือนให้บัณฑิตสร้าง "เกาะ" อันมั่นคงไว้ภายใน แม้ว่าเราทุกคนจะมีเกาะแห่งความรู้แจ้งอันบริสุทธิ์อยู่ภายใน แต่เกาะนี้ก็มักถูกบดบังด้วยเมฆหมอกแห่งอวิชชา หากเราใส่ใจในคำสอนของพระพุทธองค์และหวนกลับคืนสู่ที่พึ่งพิงอันปลอดภัยแห่งสตินี้ ย่อมไม่มีห้วงน้ำแห่งความทุกข์ทางโลกใดที่จะท่วมทับเราได้เลย