ที่ใดมีความรัก ที่นั่นมีโศก ที่ใดมีความรัก ที่นั่นมีภัย เมื่อไม่มีความรักเสียแล้ว โศก ภัย ก็ไม่มี
ความเศร้าโศกเกิดมาจากความรัก ความกลัวเกิดมาจากความรัก สำหรับผู้ที่ปราศจากความรักโดยสิ้นเชิงแล้ว ย่อมไม่มีความเศร้าโศก แล้วความกลัวจะมีมาจากไหน
คำอธิบายเชิงลึก
พระธรรมบทนี้พระพุทธองค์ทรงแสดงที่วัดเชตวันมหาวิหาร เกี่ยวกับนางวิสาขาผู้เป็นอุบาสิกา เมื่อหลานสาวอันเป็นที่รักชื่อทัตตาเสียชีวิต นางวิสาขาเต็มไปด้วยความเศร้าโศกเสียใจ พระพุทธองค์จึงทรงสอนให้เห็นถึงความทุกข์ที่เกิดจากความรักและความยึดมั่นถือมั่น พระองค์ตรัสถามให้เห็นว่าหากต้องเศร้าโศกต่อการจากไปของทุกคน ชีวิตก็จะมีแต่ความทุกข์ระทม ความเศร้าโศกและความกลัวทั้งปวงล้วนเกิดจากความรักใคร่ผูกพัน การแสดงความรักต่อผู้ตายที่แท้จริงไม่ใช่การคร่ำครวญ แต่เป็นการทำใจให้สงบและบำเพ็ญบุญอุทิศให้ เพื่อให้ผู้จากไปไปสู่สุคติ ความรักใคร่คือต้นเหตุแห่งการเวียนว่ายตายเกิดและเป็นบ่อเกิดแห่งความทุกข์ ผู้ใดตัดความยึดติดได้ ผู้นั้นย่อมพ้นจากความกลัวทั้งปวง
พระพุทธองค์ทรงสอนว่าความเศร้าโศกและความกลัวล้วนเกิดจากความรักและความผูกพัน เมื่อเรามีความรัก เราย่อมกลัวการพลัดพรากหรือสูญเสียสิ่งอันเป็นที่รัก ซึ่งนำมาซึ่งความเศร้าโศกและความทุกข์
ดังเช่นเรื่องของนางวิสาขาที่เศร้าโศกเสียใจเมื่อหลานสาวเสียชีวิต พระพุทธองค์จึงทรงชี้ให้เห็นว่า หากปราศจากความรักความยึดมั่นถือมั่นแล้ว ความเศร้าโศกและความกลัวก็ย่อมไม่มี เพราะความรักคือต้นเหตุแห่งการเวียนว่ายตายเกิดและเป็นบ่อเกิดแห่งความทุกข์ทั้งปวง
การทำใจให้สงบและปล่อยวางจากความยึดติดในความรัก จึงเป็นหนทางสู่การพ้นจากความเศร้าโศกและความกลัวทั้งปวง
คุณคิดว่าความรักที่คุณมีในชีวิตนำมาซึ่งความสุขหรือความทุกข์มากกว่ากัน?