คำอธิบายเชิงลึก

พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมบทนี้ที่พระเชตวันมหาวิหาร ปรารภพระอรรถทัสสีเถระ เมื่อพระพุทธองค์ทรงประกาศว่าจะเสด็จดับขันธปรินิพพานในอีกสี่เดือน ภิกษุเจ็ดร้อยรูปที่ยังไม่บรรลุธรรมต่างเศร้าโศกเสียใจและเอาแต่คลุกคลีอยู่ใกล้ชิดพระองค์ แต่พระอรรถทัสสีเถระกลับตั้งใจว่า จะต้องเพียรพยายามบรรลุอรหัตผลให้ได้ในขณะที่พระพุทธองค์ยังทรงพระชนม์อยู่ จึงได้ปลีกตัวออกไปปฏิบัติธรรมตามลำพัง เมื่อภิกษุอื่นนำเรื่องนี้ไปกราบทูล พระพุทธองค์ทรงยกย่องพระอรรถทัสสีเถระและตรัสว่า "ผู้ที่เคารพตถาคตอย่างแท้จริงควรทำอย่างพระอรรถทัสสี การบูชาที่แท้จริงไม่ใช่การถวายดอกไม้ของหอม แต่คือการปฏิบัติธรรมอย่างจริงจัง"

ในทางพระพุทธศาสนา ประโยชน์ตน (การพัฒนาจิตวิญญาณ) และประโยชน์ท่าน เป็นสิ่งที่สำคัญทั้งคู่ การช่วยเหลือผู้อื่นโดยละเลยการขัดเกลาตนเองนั้นเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง พระพุทธองค์เองก็ทรงใช้เวลาหลายปีในการบำเพ็ญเพียรจนตรัสรู้ก่อนที่จะออกโปรดสัตว์ เหมือนคนที่จะช่วยคนจมน้ำ ตัวเองต้องว่ายน้ำให้เป็นเสียก่อน พระอรรถทัสสีได้แสดงให้เห็นถึงความเคารพที่แท้จริงด้วยการมุ่งมั่นสู่ความหลุดพ้น เราต้องมีความสงบและปัญญาก่อนจึงจะสามารถแบ่งปันให้ผู้อื่นได้ การสอนผู้อื่นโดยไม่ปฏิบัติเอง ก็เหมือนคนที่มัวแต่นับเงินให้คนอื่นแต่ตัวเองไม่มีเงิน หรือเหมือนลูกจ้างเลี้ยงโคที่ไม่ได้ดื่มนมโคเลย