คำอธิบายเชิงลึก

พระพุทธองค์ทรงใช้ภาพเปรียบเทียบของค่ำคืนที่ยาวนานสำหรับคนนอนไม่หลับ และหนทางที่ยาวไกลสำหรับคนเหนื่อยล้า เพื่ออธิบายถึงสังสารวัฏที่ไม่มีที่สิ้นสุดสำหรับผู้ที่ยังมืดบอด ต้นเหตุของวงจรแห่งการเวียนว่ายตายเกิดนี้คือการที่เราไม่ตระหนักถึงสัจธรรม และเอาแต่สร้างกรรมอยู่อย่างต่อเนื่อง กรรมเกิดจากการกระทำทางกาย วาจา และใจ โดยมีใจเป็นนาย กรรมจะส่งผลในเวลาที่ต่างกัน ผ่านการเปลี่ยนแปลง และบางครั้งก็ส่งผลในภพภูมิอื่น ตราบใดที่จิตที่ว้าวุ่นของเรา (ซึ่งมักเปรียบเหมือนลิง) ยังคงดิ้นรนไปตามความหลงผิด เราก็ยังคงติดอยู่ในความทุกข์ นิพพานคือการทำจิตที่ว้าวุ่นนี้ให้สงบนิ่ง ซึ่งต้องอาศัยการเจริญปัญญาอย่างลึกซึ้งเพื่อถอนรากถอนโคนกิเลส และยุติวงจรแห่งสังสารวัฏอย่างถาวร