คำอธิบายเชิงลึก

ความยึดมั่นถือมั่นเป็นผลผลิตของอัตตา (ตัวตน) ความวุ่นวายทั้งหลายในโลกนี้ล้วนเกิดจากการยึดติดในอัตตานี้เอง จากความยึดติดนั้น มนุษย์ปรารถนาที่จะครอบครองทุกสิ่ง เมื่อไม่ได้ดั่งใจ ความโกรธแค้น (โทสะ) ก็บังเกิดขึ้น นำไปสู่ความขัดแย้งและโศกนาฏกรรมต่างๆ ผู้ชนะก็หัวเราะเยาะด้วยความหยิ่งผยอง ส่วนผู้แพ้ก็เก็บความเคียดแค้นและทรมานใจ ในพระคาถานี้ พระพุทธองค์ทรงสอนให้เรามีความเมตตากรุณาต่อกัน ความเมตตาจะนำมาซึ่งความอดทนต่ออุปสรรค หากปรารถนาความสงบสุข เราต้องรู้จักฝึกฝนอุเบกขาและการปล่อยวาง เพราะการผูกพยาบาทมีแต่จะทวีความทุกข์ให้พอกพูน เพื่อยุติเหตุแห่งความทุกข์ พระองค์จึงทรงแนะนำไม่ให้ผูกใจเจ็บ เพราะการเก็บความแค้นไว้ก็คือความปรารถนาที่จะแก้แค้น ซึ่งเป็นภัยร้ายแรงต่อตนเอง ทำลายความสงบในจิตใจ หากมีชีวิตอยู่ด้วยความทุรนทุราย ชีวิตนั้นจะมีความหมายอันใดเล่า ดังนั้น เพื่อให้จิตใจเบาสบาย เราต้องรู้จักปล่อยวางความยึดติดในใจ แม้ต่อบุคคลที่เคยทำร้ายเรา มีเพียงความอดกลั้นและการให้อภัยอย่างกว้างขวางเท่านั้นที่จะทำให้ชีวิตพบกับความสุขและความสงบที่แท้จริง ในทางกลับกัน ความแค้นคือภาระอันหนักอึ้งและยาวนาน หากเราเจริญพรหมวิหารธรรม รู้จักปล่อยวาง ชีวิตนี้ก็จะเต็มไปด้วยความสุขอันหาที่เปรียบไม่ได้