คำอธิบายเชิงลึก

พระพุทธภาษิตนี้ตรัส ณ พระเชตวันวิหาร เกี่ยวกับพราหมณ์ผู้ถวายผลแรกห้าครั้ง ตามเรื่อง พราหมณ์ชาวนามีสมญาว่า 'ผู้ถวายผลแรกห้าครั้ง' ครั้งแรกถวายรวงข้าวแรกที่เก็บเกี่ยว ครั้งที่สองถวายเมล็ดแรกที่นวด ครั้งที่สามถวายข้าวแรกที่เทใส่ยุ้ง ครั้งที่สี่ถวายข้าวสุกหม้อแรก ครั้งที่ห้าถวายข้าวแรกที่ตักใส่จาน พระพุทธเจ้าทรงเห็นว่าสามีภรรยาคู่นี้จะบรรลุอนาคามีผล จึงเสด็จไปบิณฑบาตยังเรือนของเขา ภรรยาพยายามบังไม่ให้สามีเห็นเกรงว่าจะถวายอาหารของตน ในที่สุดพระองค์ทรงแสดงพระองค์ สามีจึงถวายอาหารครึ่งหนึ่งของตน เมื่อถูกถามว่าอะไรทำให้เป็นภิกษุ พระองค์ตรัสตอบว่า 'ภิกษุคือผู้ไม่ถูกผูกมัดด้วยนามและรูป' แล้วจึงตรัสคาถานี้ มนุษย์ทุกข์เพราะยึดติดกายและใจว่าเป็นเรา เป็นของเรา เมื่อรู้แจ้งว่าไม่ใช่ตัวตน ก็พ้นจากความกลัว เป็นภิกษุโดยแท้