คำอธิบายเชิงลึก

บทพระพุทธพจน์นี้ พระพุทธเจ้าทรงแสดงที่เจตาวนา เกี่ยวกับฆราวาสชื่อจิตตา ตามเรื่องเล่า "จิตตาเป็นชายฆราวาสที่เต็มไปด้วยความศรัทธาและความประพฤติดี ได้รับความเคารพทุกครั้งที่ไปเฝ้าพระพุทธเจ้า เห็นดังนี้ พระอานนท์ถามพระพุทธเจ้า 'ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขณะจิตตาไปเฝ้าพระองค์เพียงนั้นหรือ จึงได้รับการเคารพ หรือแม้ไปเยี่ยมผู้อื่นก็ได้รับการเคารพเช่นกัน?' พระพุทธเจ้าทรงตรัสว่า 'อานนท์ เขาได้รับความเคารพเสมอ ไม่ว่าจะมาเยี่ยมเรา หรือไปเยี่ยมใครก็ตาม เพราะเขาเต็มไปด้วยศรัทธา ความประพฤติดี และคุณธรรม คนเช่นนี้ไม่ว่าจะไปที่ใดก็ได้รับความเคารพ' ดังนั้นพระพุทธเจ้าจึงตรัสบทนี้ ความศรัทธาที่แท้จริงคือความเชื่อที่ถูกนำโดยปัญญา ความศรัทธามีความสำคัญต่อผู้ปฏิบัติธรรม โดยเฉพาะผู้ปฏิบัติตามวิถีพุทธภูมิบริสุทธิ์ ซึ่งความศรัทธาเป็นประการแรกในสามสิ่งที่ต้องมี: ศรัทธา การปฏิบัติ และปรารถนา พระอาวาสสูตรกล่าวว่า 'ศรัทธาคือมารดาของคุณธรรมทั้งปวง' การปฏิบัติที่ขาดศรัทธาเปรียบเหมือนต้นไม้ไร้ราก ซึ่งจะเหี่ยวเฉา ความศรัทธาอันมั่นคงในพระรัตนตรัยและกฎแห่งกรรม ทำให้ผู้ปฏิบัติสามารถก้าวไปสู่การหลุดพ้นได้ ศรัทธาต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานแห่งปัญญา มิฉะนั้นจะกลายเป็นความเชื่อมั่นผิดๆ หรือความเชื่อที่มืดบอด ผู้ปฏิบัติที่เชื่อมั่นในธรรมอันดี จะรักษาศีล ไม่เพียงแต่ยับยั้งความชั่ว แต่ยังส่งเสริมการทำความดี ศีลและการประพฤติดีสนับสนุนซึ่งกันและกัน แต่ศีลคือรากฐาน ทุกความดีเกิดจากการรักษาศีล การประพฤติดีส่งผลต่อผู้อื่น แต่หากปราศจากศีลก็ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงตนเองหรือผู้อื่นได้ การพัฒนาศีล ต้องศึกษาหาความรู้และฝึกฝนสิ่งที่เรียนมา จากนั้นจิตใจจะเกิดความกรุณา ยอมโทษผู้ใดก็ได้ ปล่อยวางการยึดมั่นในตนเอง ผู้อื่น และสรรพสิ่ง จึงบรรลุการหลุดพ้น นี่คือการปฏิบัติ 'จิตตานุปัสสนาอันไม่จำกัด' ของโพธิสัตว์ ในสี่เมตตา บริสุทธิ์ อุเบกขา การวางใจที่เป็นกลางเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ความถ่อมตนและความเคารพ 'เจ็ดทรัพย์อันประเสริฐ' ช่วยให้ความศรัทธา ศีล การเรียนรู้ การให้ และปัญญาสมบูรณ์ ผู้ที่มีเจ็ดทรัพย์นี้จะได้รับความเคารพทุกหนแห่ง เรื่องราวนี้แสดงให้เห็นว่า จิตตาที่เต็มไปด้วยศรัทธาและคุณธรรม ได้รับความเคารพทุกที่ คุณธรรมแท้จริงมาจากใจที่บริสุทธิ์ เพียงแค่ปรากฏหรืออยู่ใกล้ครูผู้มีคุณธรรมสูง ไม่สามารถทำให้ผู้อื่นเคารพได้ คุณธรรมแท้ยืนยาว ส่วนความปลอมแปลงไม่ยั่งยืน'"